भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्ष हा भारतातील सर्वात जुना आणि ऐतिहासिक राजकीय पक्ष आहे. या पक्षाची स्थापना २८ डिसेंबर १८८५ रोजी ए. ओ. ह्यूम, दादाभाई नौरोजी आणि दिनशा वाचा यांनी केली. हा पक्ष देशाच्या स्वातंत्र्य संग्रामाचा मुख्य आधारस्तंभ राहिला असून, महात्मा गांधी, पंडित जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, सुभाषचंद्र बोस, आणि इंदिरा गांधी यांसारख्या अनेक महान नेत्यांनी या पक्षाचे नेतृत्व केले. पक्षाचे चिन्ह “हात ✋” आहे, आणि घोषवाक्य आहे — “जनतेचा आवाज, जनतेसाठी लढा”.
काँग्रेस पक्षाची विचारसरणी लोकशाही, धर्मनिरपेक्षता आणि समाजवादी तत्त्वांवर आधारित आहे. सर्व जाती, धर्म आणि समाजघटकांना समान अधिकार मिळावेत, तसेच देशाचा विकास सर्वांच्या सहभागाने व्हावा, या विचारांवर पक्षाचा ठाम विश्वास आहे. पक्ष सामाजिक न्याय, शिक्षण, आरोग्य आणि ग्रामीण विकास यावर विशेष भर देतो.
महाराष्ट्रात काँग्रेसचा राजकीय इतिहास मोठा आहे. १९६० ते १९९५ या काळात राज्यात काँग्रेसने जवळपास अखंड सत्ता टिकवली होती. पक्षाने महाराष्ट्रातील औद्योगिक विकास, शेतीसाठी सिंचन योजना आणि शैक्षणिक सुधारणा यांमध्ये मोठे योगदान दिले. आज काँग्रेस हा राज्यातील “महाविकास आघाडीचा” एक प्रमुख घटक आहे, ज्यामध्ये शिवसेना (उद्धव ठाकरे गट) आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) यांचा समावेश आहे.
नाशिक जिल्ह्यात काँग्रेसचा प्रभाव ऐतिहासिकदृष्ट्या मजबूत राहिला आहे. सुरुवातीच्या काळात नाशिकच्या ग्रामीण भागात पक्षाचे मोठे वर्चस्व होते. सिन्नर, येवला, देवळा आणि बागलाण या भागात काँग्रेसचे कार्यकर्ते सक्रिय आहेत. पक्षाने शिक्षण, शेतकरी कल्याण, आणि सामाजिक कार्यक्रमांद्वारे जनतेशी जवळीक राखली आहे. नाशिक महानगरपालिकेत सध्या काँग्रेस अल्पसंख्याक पक्ष असूनही स्थानिक प्रश्नांवर ते सक्रिय भूमिका घेतात.
काँग्रेस पक्षाने नाशिकसाठी विविध विकास योजना राबविल्या आहेत — ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांसाठी कर्जमाफी योजना, शैक्षणिक संस्थांचा विस्तार, आणि महिलांसाठी स्व-सहायता गटांच्या माध्यमातून रोजगारनिर्मिती. पक्षाचे उद्दिष्ट आगामी काळात नाशिक शहर व जिल्ह्यात पुन्हा एकदा आपले वर्चस्व प्रस्थापित करणे आहे.
एकूणच, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस हा भारतीय राजकारणातील एक दीर्घ परंपरा असलेला पक्ष आहे, ज्याने देशाच्या स्वातंत्र्यापासून ते आजच्या लोकशाही व्यवस्थेपर्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. पक्ष अजूनही “सर्वांचा विकास आणि समानतेचा भारत” हे ध्येय साध्य करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
