वंचित बहुजन आघाडी (VBA) हा महाराष्ट्रातील एक समाजन्यायवादी आणि प्रगतिशील राजकीय पक्ष आहे. या पक्षाची स्थापना २९ मार्च २०१८ रोजी प्रकाश अंबेडकर, म्हणजेच भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नातू यांनी केली. पक्षाची स्थापना ही “वंचित, शोषित आणि बहुजन समाजाला राजकारणात योग्य प्रतिनिधित्व मिळवून देण्यासाठी” करण्यात आली.
वंचित बहुजन आघाडीचे पक्षचिन्ह आहे गॅस सिलिंडर 🧯, जे “जनतेच्या मूलभूत गरजा आणि अधिकारांसाठीचा संघर्ष” दर्शवते. पक्षाचा घोषवाक्य आहे — “जनतेचा आवाज, वंचितांचा लढा”.
VBA ची विचारसरणी समाजातील सर्व वंचित, मागास, दलित, आदिवासी, अल्पसंख्याक आणि सामान्य वर्गाच्या लोकांना एकत्र आणून त्यांच्या हक्कांसाठी लढा देणे ही आहे. पक्षाची धोरणे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, छत्रपती शाहू महाराज आणि महात्मा फुले यांच्या विचारांवर आधारित आहेत. पक्ष “समानता, शिक्षण आणि स्वाभिमान” या तत्त्वांवर ठाम आहे.
प्रकाश अंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली वंचित बहुजन आघाडीने २०१९ च्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत उल्लेखनीय कामगिरी केली. अनेक ठिकाणी VBA ने दलित, मुस्लिम, ओबीसी आणि इतर वंचित घटकांचे मोठे मतदारसंघ तयार केले. पक्षाने महाराष्ट्राच्या ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागांत आपल्या संघटनांची मुळे घट्ट रोवली आहेत.
नाशिक जिल्ह्यात वंचित बहुजन आघाडीचा प्रभाव सातत्याने वाढत आहे. मालेगाव, नाशिक शहर, सिन्नर, आणि देवळा या भागात पक्षाचे कार्यकर्ते सक्रिय आहेत. विशेषतः मालेगाव आणि नाशिक शहरातील मुस्लिम आणि बहुजन समाजातील मतदारांमध्ये पक्षाला चांगला पाठिंबा आहे. VBA ने नाशिकमध्ये सामाजिक न्याय, बेरोजगारी, शिक्षण आणि आरक्षण या विषयांवर आंदोलने व जनजागृती अभियान राबवले आहेत.
पक्षाचे उद्दिष्ट “सत्ता व राजकारण हे वंचित समाजाच्या हक्कांसाठी साधन बनावे” हे आहे. पक्ष धार्मिक आणि जातीय एकतेवर भर देतो आणि सर्व समाजघटकांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतो.
आगामी २०२५ च्या नाशिक महानगरपालिका आणि विधानसभा निवडणुकीसाठी VBA स्थानिक स्तरावर मजबूत संघटन उभारण्यावर भर देत आहे. प्रकाश अंबेडकर यांच्या नेतृत्वात पक्ष महाराष्ट्राच्या राजकारणात “तिसरा पर्याय” म्हणून उदयास येत आहे.
एकूणच, वंचित बहुजन आघाडी (VBA) हा पक्ष समाजातील दुर्लक्षित घटकांना आवाज देणारा, सामाजिक न्यायासाठी लढणारा आणि समानतेच्या भारतासाठी कार्यरत असलेला प्रामाणिक राजकीय पक्ष आहे. तो “शिक्षण, संघटन आणि संघर्ष” या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या मंत्रावर चालणारा नवा सामाजिक परिवर्तनाचा प्रवाह आहे.
